السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
427
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
عقد امان - - ) امان عقد بالمعنى الاخص عقد بالمعنى الاخص : عقد با صيغهء خاص ( - - ) عقد ) . عقد بالمعنى الاعم عقد بالمعنى الاعم : مطلق قرارداد دوسويه ؛ با صيغهء خاص انجام گيرد يا بدون آن ( - - ) عقد ) ؛ مقابل عقد بالمعنى الاخص ( - - ) عقد بالمعنى الاخص ) . عقد جايز عقد جايز : مقابل عقد لازم . عقد جايز در برابر عقد لازم ( - - ) عقد لازم ) عقدى را گويند كه بر حسب ذات خود فسخ پذير است . 1 از احكام آن در باب تجارت سخن گفتهاند . اقسام : عقد جايز به عقود اذنى ( - - ) عقود اذنى ) مانند وديعه ، عاريه و وكالت غير عقدى ، و عقود عهدى ( - - ) عقود عهدى ) از قبيل هبه تقسم مىشود . عقد جايز يا از هر دو طرف جايز است ، مانند عاريه و وكالت كه هر يك از دو طرف هر زمان كه بخواهد مىتواند عقد را فسخ كند ، و يا تنها از يك طرف جايز مىباشد ، مانند رهن كه از طرف مرتهن ( گرو گيرنده ) جايز است ؛ اما از طرف راهن ( گرو گذار ) لازم مىباشد . 2 تفاوتها : عقد جايز علاوه بر ويژگى قابليّت فسخ ، تفاوتهاى ديگرى نيز با عقد لازم دارد كه عبارتاند از : 1 . در عقد لازم ، وفا به شرايط ضمن عقد ، بنابر قول مشهور واجب است ؛ ليكن در عقد جايز ، وجوب و عدم وجوب وفا اختلافى است . قول به عدم وجوب به مشهور نسبت داده شده است ( - - ) شرط ضمن عقد ) . 2 . در عقود لازم ، قرار دادن خيار شرط صحيح است ( - - ) خيار شرط ) ؛ اما در عقود جايز ، مسئله اختلافى است . 3 3 . عقد لازم با عارض شدن مرگ ، ديوانگى و بيهوشى باطل نمىشود ، اما عقد جايز باطل مىشود ؛ هرچند برخى ، بطلان را به عقود اذنى اختصاص دادهاند . 4